Hoe kun je beter inpakken?

Als merk dat (bijna) uitsluitend via internet verkoopt, versturen we heel wat pakketjes. En hoewel het over het algemeen milieuvriendelijker is om online te winkelen dan in de winkel, wilden we begrijpen en kiezen welke verpakking zo min mogelijk vervuilt.

Om hun milieu-impact te onderzoeken, hebben we de verschillende mogelijke verpakkingen vergeleken op basis van twee belangrijke criteria:

1. De uitstoot van broeikasgassen die bijdragen aan de opwarming van de aarde
2. Het ontstaan van afval dat de aarde en de oceanen vervuilt

Er bestaan uiteraard nog andere criteria, zoals waterverbruik, verzuring van de regen, uitstoot van fijnstof, het ontstaan van giftige deeltjes... Dat zijn belangrijke criteria, maar die hebben we in dit eerste onderzoek niet meegenomen.

1- De kraftverpakking (degene die wij hebben gekozen 💙)

Uitstoot van broeikasgassen

Om karton te maken, moet je (breaking news) bomen kappen. Vervolgens moeten ze vervoerd en verwerkt worden tot houtpulp, die op zijn beurt geperst, gedroogd en tussen stalen rollen samengeperst wordt. Dat verbruikt energie en stoot dus onvermijdelijk broeikasgassen uit (ongeveer 964 kg/ton CO2-equivalent).

Maar goed nieuws: je kunt kiezen voor bomen uit duurzaam beheerde bossen (wat we hebben gedaan voor onze FSC-gecertificeerde envelop). Met andere woorden: voor elke gekapte boom groeien er meerdere terug. En bomen zijn nog altijd de beste oplossing die we hebben gevonden om CO2 uit de atmosfeer op te vangen. Resultaat: volgens het Zweedse instituut voor milieuonderzoek leggen duurzame bossen 730 kg/ton CO2-equivalent vast.

Tot slot verdwijnt een envelop van kraftkarton niet met een toverstokje nadat hij één keer is gebruikt. Om zijn CO2-voetafdruk te berekenen, moet je dus ook rekening houden met zijn einde-levensfase, wanneer de in het karton opgeslagen CO2 door verbranding of afbraak op een stortplaats weer in de atmosfeer terechtkomt. Tweede goede nieuws: in Frankrijk wordt karton voor 80% gerecycled, wat de uitstoot dus flink beperkt. Kortom, om de totale CO2-voetafdruk van karton van wieg tot graf te berekenen, hoef je er "slechts" 163 kg/ton CO2-equivalent. bij op te tellen.

Uiteindelijk, als je dat allemaal bij elkaar optelt, komt de CO2-voetafdruk van onze kraftverpakking uit op 15 gram CO2-equivalent, bijvoorbeeld vier keer minder dan een klassieke plastic verpakking.

Het ontstaan van afval

In Frankrijk wordt 13% van het karton op stortplaatsen begraven. Dat is relatief weinig, maar nog altijd te veel. Want op open stortplaatsen bestaat het risico dat lichte elementen wegwaaien en in de oceanen belanden. Gelukkig kan karton, in tegenstelling tot plastic, in enkele jaren op natuurlijke wijze biologisch afbreken.

2- De plastic verpakking

Uitstoot van broeikasgassen

Meestal is de verpakking die je ontvangt wanneer je een kledingstuk bestelt een plastic hoesje van LDPE: lagedichtheidpolyethyleen. Soepel plastic dus. Net als bij karton vereist de productie ervan energie, wat 1870 kg/ton CO2-equivalent aan broeikasgassen uitstoot, veel meer dan karton (ook al zijn de verpakkingen over het algemeen lichter).

Maar het echte probleem zie je als je naar de einde-levensfase van plastic verpakkingen kijkt. Want er zijn drie opties voor je plastic hoesje:

1. Verbranding (32% van het plastic in Frankrijk): bij verbranding komt alle CO2 die miljoenen jaren lang was opgeslagen in de aardolie waaruit het gemaakt is, weer in de atmosfeer terecht. We hebben het dan toch over 3384 kg/ton CO2-equivalent. Laten we daar toch 1000 kg/ton aftrekken die samenhangt met de energieproductie van de verbranding. Uiteindelijk zal je plastic hoesje van 15 gram 65 gram CO2 hebben uitgestoten, vier keer meer dan het kraft hoesje.
2. Begraven op een stortplaats (58% van het plastic in Frankrijk): zoals we hierboven schreven, bestaat het risico dat het plastic hoesje van een open stortplaats wegwaait en in de oceanen belandt. In het beste geval komt het afgebroken plastic in de ondergrond terecht... Tenzij het uiteindelijk toch verbrand wordt... Terug naar geval nr. 1.
3. Recycling (10% van het plastic in Frankrijk): in tegenstelling tot de verpakkingen die je in de gele afvalbak mag doen, is LDPE-plastic moeilijk te recyclen, met name omdat het proces erg duur is. Alleen bepaalde LDPE-soorten, gescheiden van ander afval wanneer ze bijvoorbeeld in fabrieken worden ingezameld, kunnen worden gerecycled. Het kan dus nooit een oplossing zijn. Integendeel, spreken over recyclebaar plastic kan ons in een gevaarlijke illusie houden en ons doen geloven dat we op deze manier van consumeren kunnen doorgaan (hier trouwens een geweldig artikel dat dieper op dit onderwerp ingaat)

Het ontstaan van afval

We vertelden het je al in de vorige paragraaf: 58% van het plastic in Frankrijk belandt op stortplaatsen, en soms daarna in de oceanen, waar het er miljoenen jaren over zal doen om af te breken. Met ondertussen een risico op vervuiling van het water en op inname door de onderwaterfauna....of door jezelf: 90% van het tafelzout bevat ook microplastics.

Verplaats je eens in een schildpad met een enorme trek in kwallen...

3- De biologisch afbreekbare plastic verpakking

Sinds enkele jaren zijn er de zogenaamde "oxo-biologisch afbreekbare" plastic verpakkingen, vaak simpelweg "biologisch afbreekbaar" genoemd. Ze dragen die naam nogal ten onrechte...

Uitstoot van broeikasgassen

De zogenaamd "biologisch afbreekbare" plastics zijn eigenlijk klassieke plastics, gemaakt van aardolie, waaraan enkele chemische additieven zijn toegevoegd zodat ze gemakkelijker afbreken. De uitstoot van broeikasgassen is dus precies dezelfde als bij klassiek plastic.

Het ontstaan van afval

Dat is nu net het probleem: deze plastics zijn alleen biologisch afbreekbaar onder bepaalde omstandigheden, met name bij temperaturen boven 50°C. Dat vereist een speciale recyclingketen die vandaag in Frankrijk niet bestaat. Integendeel, het maakt zelfs de recycling moeilijker en de additieven vormen een gevaar voor het milieu.

4- De biogebaseerde plastic verpakking

Er zijn ook steeds meer zogenaamd "biogebaseerde" verpakkingen, dat wil zeggen gemaakt van plantaardige en dus niet-fossiele grondstoffen: suikerriet voor green polyethylene bijvoorbeeld, maïs voor PLA, enz. Deze biogebaseerde plastics staan nog in de kinderschoenen (er zijn met name uitdagingen rond het gebruik van pesticiden, waterverbruik, het gebruik van landbouwgrond, eutrofiëring, zie het onderzoek hier).

Uitstoot van broeikasgassen

Als je een CO2-voetafdruk "van wieg tot graf" berekent, zijn biogebaseerde plastic verpakkingen erg interessant, dicht bij een CO2-neutrale balans. Want net als bij karton is de grondstof plantaardig en legt hij dus CO2 vast wanneer de planten weer aangroeien.

Het ontstaan van afval

Bioplastics zoals green polyethylene hebben precies dezelfde chemische samenstelling als hun fossiele tegenhanger. Technisch gezien kunnen ze dus dezelfde afvalproblemen veroorzaken...

5- De herbruikbare plastic verpakking

Sommige bedrijven bieden webwinkeliers herbruikbare plastic zakken aan. Kort gezegd: je stuurt je verpakking terug door hem in eender welke brievenbus te posten, zij halen hem op, maken hem schoon en sturen hem terug naar ons magazijn. Een soort statiegeld toegepast op e-commerce, op het eerste gezicht best aantrekkelijk.

Uitstoot van broeikasgassen

Volgens een van deze bedrijven wordt een plastic hoesje gemiddeld 20 keer gebruikt. De herbruikbare zak zou tijdens die periode 1110 gram CO2-equivalent uitstoten, met name door de vele heen-en-weerritten per vrachtwagen om het hoesje terug naar het reconditioneringscentrum te brengen. Om de einde-levensuitstoot te berekenen, kunnen we ervan uitgaan dat die er niet is (om het eenvoudig te houden): beschadigde verpakkingen worden namelijk geüpcycled in de reconditioneringscentra, en verpakkingen die bij de klanten blijven (omdat ze vergeten zijn) kunnen voor andere doeleinden worden hergebruikt.

Dus met 1110 gram CO2-equivalent voor 20 keer gebruik is het beter dan een klassieke LDPE-zak voor eenmalig gebruik (20*65 = 1300 gram CO2-equivalent), maar veel hoger dan ons kraft hoesje (20*15 = 300 gram CO2-equivalent).

Het ontstaan van afval

Dat is de magie van statiegeld: geen enkel afval geproduceerd gedurende 20 keer gebruik...

6- Helemaal geen verpakking

Inderdaad, je kunt ook kleding in de winkel gaan kopen en het wegwerpzakje weigeren dat men je aanbiedt... alleen is het zo dat, in tegenstelling tot wat je zou denken, in de winkel kopen de uitstoot van broeikasgassen gemiddeld met 3 vermenigvuldigt. Dat komt vooral door het voertuig dat je gebruikt, dus geen probleem als je met de fiets of de metro gaat :)

Conclusie